وحدت اساس ادیان
انسان در برابر تاریخ ادیان با پرسشی عمیق روبهرو میشود: آیا دین ساختهٔ فکر و تجربهٔ بشر است، یا حقیقتی است که از جانب خداوند برای هدایت انسان نازل شده است؟ اگر دین از سوی پروردگار است، چرا در طول تاریخ به صورتهای گوناگون ظاهر شده؟ چرا پیروان ادیان مختلف، که همگی از خدا، اخلاق، محبت و نجات سخن میگویند، گاه در برابر یکدیگر ایستادهاند؟
این پرسشها، تنها پرسشهایی تاریخی یا فلسفی نیستند؛ با سرنوشت معنوی و اجتماعی بشر پیوند دارند. زیرا تا زمانی که ادیان بهعنوان نیروهایی رقیب و متضاد دیده شوند، دین به جای آنکه سبب الفت و محبت باشد، میتواند به میدان تعصب، جدایی و سوءتفاهم تبدیل شود.
دیانت بهائی پاسخ میدهد که حقیقت دین یکی است. همهٔ پیامبران الهی از یک سرچشمه آمدهاند و هدف همهٔ آنان هدایت انسان به سوی خدا، تهذیب اخلاق، گسترش عدالت، بیداری وجدان و نزدیکساختن دلهای بشر به یکدیگر بوده است. تفاوت ادیان در اصل و حقیقت نیست؛ بلکه در زبان، احکام اجتماعی و نیازهای متفاوت زمانها و ملتهاست.
حضرت بهاءالله میفرمایند:
«رگ جهان در دست پزشک دانا است. درد را میبيند و به دانائی درمان میکند. هر روز را رازی است و هر سر را آوازی. درد امروز را درمانی و فردا را درمان ديگر. امروز را نگران باشيد و سخن از امروز رانيد.»
منبع: حضرت بهاءالله، دریای دانش.
این بیان، کلید فهم وحدت ادیان است. خداوند، مربی عالم انسانی است و پیامبران الهی، آموزگاران پیدرپی بشرند. هر ظهور الهی، درمانی متناسب با دردهای زمان خود آورده است؛ اما مقصد همه یکی بوده است: رشد انسان و ساختن جهانی روشنتر، عادلانهتر و مهربانتر.
وحدت ادیان از نگاه دیانت بهائی
اصل «وحدت اساس ادیان» یکی از بنیادیترین و ژرفترین تعالیم دیانت بهائی است. این اصل، تنها دعوتی به احترام متقابل میان پیروان ادیان نیست؛ بلکه بیانگر حقیقتی عمیقتر است: اینکه همهٔ ادیان الهی، در اساس، از یک سرچشمه برخاستهاند و هدف مشترکی را دنبال میکنند.
از نگاه دیانت بهائی، پیامبران الهی همچون آموزگاران یک مدرسهٔ الهیاند. هر یک در زمانی خاص، با زبانی متناسب با فهم مردم آن عصر، بخشی از حقیقت واحد را آشکار ساختهاند. همانگونه که آموزگار مراحل نخستین با آموزگار مراحل بالاتر در تضاد نیست، بلکه هر کدام متناسب با ظرفیت شاگردان تعلیم میدهند، ظهورات الهی نیز در طول تاریخ، بشر را مرحلهبهمرحله تربیت کردهاند.
حضرت بهاءالله در
«اين طلعات مواقع حکم و مطالع امرند… اگر به نظرِ لطيف ملاحظه فرمائی همه را در يک رضوان ساکن بينی و در يک هوا طائر و بر يک بساط جالس و بر يک کلام ناطق و بر يک امر آمر. اين است اتحاد آن جواهرِ وجود و شموسِ غير محدود و معدود.»
منبع: حضرت بهاءالله، کتاب ایقان.
این بیان، نگاه انسان را از ظاهر اختلافات فراتر میبرد. اگر تنها به نامها، آداب، زبانها و تاریخ پیروان ادیان بنگریم، تفاوتها فراوان به نظر میرسند. اما اگر به جوهر پیام پیامبران نگاه کنیم، وحدتی روشن آشکار میشود: دعوت به خداوند، راستی، عدالت، محبت، پاکی دل، خدمت به خلق و رهایی انسان از خودخواهی و ظلم.
حضرت عبدالبهاء نیز در توضیح این حقیقت میفرمایند:
«اساس اديان الهی يکی است و آن فضائل انسانی است. هيچ کس در فضائل اختلاف ندارد. همه متّفقاند که فضائل نور است و رذائل ظلمت است. پس ما بايد رجوع به اساس اديان الهی نمائيم. تقاليد را ترک کنيم. يقين است متّحد میشويم و به هيچ وجه، اختلافی نمیماند.»
منبع: حضرت عبدالبهاء، خطابات.
در این دیدگاه، آنچه ادیان را در نگاه نخست متفاوت نشان میدهد، نه حقیقت درونی و جوهر معنوی آنها، بلکه تفاوت در احکام فرعی، سنتهای تاریخی، و شرایط اجتماعی هر دوران است. ریشهٔ بسیاری از اختلافات دینی نیز در اصل دین نیست، بلکه در تقلید کورکورانه، تعصبات موروثی، سوءبرداشتها و ناتوانی انسان از تحری حقیقت است.
از این رو، وحدت ادیان به معنای یکی کردن ظاهری همهٔ ادیان یا نادیده گرفتن ویژگیهای خاص هر سنت دینی نیست. مقصود آن است که پیامبران الهی، رقیب یا دشمن یکدیگر نبودهاند؛ بلکه همگی در خدمت یک هدف مشترک بودهاند: هدایت بشر به سوی خدا، تهذیب اخلاق، گسترش محبت، استقرار عدالت و پیشرفت روحانی انسان.
در همین راستا، حضرت عبدالبهاء میفرمایند:
«ادیان الهی باید سبب وحدت بین بشر گردد و اسباب الفت و محبت باشد و مروج صلح عمومی گردد. انسان را به کلی از تعصبات بیزار نماید و روح و ریحان بخشد و به عموم بشر مهربانی کند، فرق و امتیاز را از میان بردارد.»
● عقل، علم و دین در فهم وحدت ادیان
در نگاه دیانت بهائی، عقل، علم و دین در برابر یکدیگر قرار ندارند؛ بلکه هر سه میتوانند انسان را به فهمی عمیقتر از حقیقت برسانند. اصل وحدت ادیان نیز تنها یک احساس شاعرانه یا آرزوی صلحطلبانه نیست، بلکه با عقل، تجربهٔ تاریخی و مطالعهٔ تطبیقی ادیان نیز هماهنگ است.
از نظر دینی، اگر خداوند واحد است و هدف او هدایت انسان است، نمیتوان پذیرفت که پیامبران الهی برای دشمنی با یکدیگر مبعوث شده باشند. اختلاف در زبان و احکام، نشانهٔ اختلاف در حقیقت نیست؛ بلکه نشانهٔ تفاوت در نیازهای زمان و ظرفیت جوامع است.
از نظر عقلانی نیز، تعالیم مشترک ادیان بزرگ نشان میدهد که در پشت صورتهای گوناگون، مقصدی واحد قرار دارد. دعوت به صداقت، محبت، عدالت، نیایش، خدمت به نیازمندان، پرهیز از ظلم و تهذیب نفس، در سنتهای بزرگ دینی بارها تکرار شده است. این اشتراکات نشان میدهد که ادیان، در جوهر مأموریت خود، برای تربیت اخلاقی و روحانی انسان آمدهاند، نه برای دشمنی با یکدیگر.
مطالعات تطبیقی ادیان نیز همین حقیقت را از زاویهای تاریخی و فرهنگی روشنتر میسازد. با وجود تفاوتهای فراوان در آداب، زبانها و ساختارهای دینی، بسیاری از ارزشهای بنیادین اخلاقی در ادیان بزرگ جهان مشترکاند. از نگاه بهائی، این شباهتها نشانهای از آن حقیقت واحدی است که در قالبهای گوناگون ظاهر شده است.
● معاشرت با اهل ادیان
حضرت بهاءالله در لوح مبارک اشراقات، راه و رسم تعامل با پیروان دیگر ادیان را در یک جملهٔ جاودانه چنین بیان میفرمایند:
«عاشروا مع الأدیان کلّها بالرّوح و الرّیحان.»
یعنی: با پیروان همهٔ ادیان، به روح و ریحان معاشرت کنید.
حضرت بهاءالله، کتاب اقدس، فقره ۱۴۴.
این بیان نهتنها دعوت به مدارا، بلکه الگویی است از رفتاری با کرامت، احترام و مهربانی که ریشه در محبت الهی دارد. در دنیای پر از شکافهای دینی و مذهبی، این فرمان همچون نوری است که میتواند مسیر همزیستی انسانها را روشن کند.
دیانت بهائی، بهجای جدل در اثبات حقانیت، به برخورد مهربانانه، صمیمی و بدون تعصب با پیروان تمام ادیان تأکید میکند و این بیان، قلب این نگاه را آشکار میسازد:
که دین باید ما را به هم نزدیکتر کند، نه دورتر. باید راهی باشد برای شنیدن، فهمیدن، و ساختن دنیایی که در آن اختلاف باور به قطع رابطه منجر نشود.
در دنیایی که رابطه میان ادیان پر است از قضاوتها، برچسب زدنها و سوء تفاهمات، چنین پیامی میتواند نقطهٔ شروعی باشد برای همزیستی واقعی که نه از سر اجبار یا تحمیل باشد بلکه از عمق جان و مهری بیپایان بجوشد.
دلیل تفاوت در احکام ادیان
اگر همه ادیان از یک سرچشمه آمدهاند، پس چرا اینهمه تفاوت در احکام و مقرراتشان وجود دارد؟
از منظر دیانت بهائی، پاسخ این پرسش در تفاوت میان روح ثابت و جسم متغیر ادیان نهفته است. این تمایز میان «تعالیم ثابت روحانی» و «احکام متغیر زمانی» کلید فهم وحدت ادیان با وجود تفاوتهای ظاهری است.
● احکام: انعکاس شرایط زمان و مکان
حضرت عبدالبهاء میفرمایند: «تعالیم و احکام ادیان الهی بر حسب مقتضیات زمان و احتیاجات بشر در هر دورهای نازل شده، و چون شرایط و احتیاجات نوع بشر دگرگون میشود، احکام نیز تغییر مینماید.»
این بدان معناست که هر پیامبر الهی، علاوه بر پیامهای جاودانهٔ روحانی (مانند محبت، عدالت، صداقت و خدمت)، مجموعهای از احکام اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی نیز ارائه داده که متناسب با دوران زندگی مردم آن زمان بوده است.
بهعنوان نمونه، در هر دورهای از تاریخ، احکام اجتماعی و دینی متناسب با وضعیت همان جامعه نازل شده است. برخی احکام برای جامعهای قبیلهای و ابتدایی لازم بوده، برخی برای پرورش روح محبت و بخشش در دورهای دیگر، و برخی برای ساماندهی جامعهای در حال گسترش و تمدنسازی. بنابراین، تفاوت احکام را باید در پرتو نیازهای زمان فهمید، نه بهعنوان تضاد میان پیامبران.
● احکام، ابزار رشد تمدن انسانی
در نگاه دیانت بهائی، تفاوتهایی که در احکام ادیان الهی به چشم میخورد، نه از تضاد در پیام الهی ناشی و نه نشانهٔ نقص یا بیثباتی در دین است ، بلکه بازتابی از رشد تدریجی تمدن انسانی و پاسخ به نیازهای متغیر بشر در طول زمان است.
ادیان الهی را میتوان همچون مراحل پیدرپی یک نظام آموزشی دانست. در هر دوره از تاریخ، این ادیان تعالیمی متناسب با ظرفیت فکری، فرهنگی و اجتماعی انسان ارائه دادهاند.همانگونه که یک کودک در آغاز مسیر یادگیری، به آموزههایی ساده و بنیادی نیاز دارد و در مقاطع بالاتر، با مفاهیمی عمیقتر و ساختارمندتر روبهرو میشود، جوامع انسانی نیز برای رشد و تعالی، بهمرور آمادهٔ دریافت مفاهیم پیچیدهتر و ساختارهای منسجمتری میشوند.
از این رو، احکام دینی در هر دوره، ابزارهایی برای نظمبخشی به زندگی فردی و اجتماعی بودهاند. این قوانین نهفقط نظم ایجاد میکنند، بلکه به رشد عقلانی، اخلاقی و فکری جامعه نیز کمک میکنند. تغییر این احکام، نه از ناپایداری حقیقت، بلکه از حکمت الهی سرچشمه میگیرد که «رگ جهان را در دست دارد» و درد هر عصر را با دارویی تازه درمان میکند.
بدین ترتیب، تفاوت در احکام، نه دلیلی برای انکار وحدت ادیان، بلکه خود شاهدی روشن بر ارتباط زنده، تدریجی و هوشمندانهٔ دین با نیازهای بشری است، ارتباطی که تعالی فرد و پیشرفت جامعه را هدف نهایی خود میداند.
● دیانت بهائی و نیازهای عصر حاضر
با توجه به رشد پیچیدگیهای جامعه بشری در قرون اخیر، دیانت بهائی مجموعهای از تعالیم نو برای رفع نیازهای روحانی، اجتماعی و جهانی بشر امروز عرضه کرده است؛ از جمله:
- تساوی زن و مرد
- اتحاد نوع بشر
- هماهنگی دین و علم
- آموزش عمومی و اجباری
- رفع تعصبات دینی، نژادی، ملی
اینها نمونههایی از تعالیم و اصولیاند که متناسب با عصر بلوغ بشر مطرح شدهاند و برای پیشبرد صلح جهانی و عدالت اجتماعی طراحی شدهاند.
آثار فردی و اجتماعی باور به وحدت ادیان
ایمان به اینکه ادیان الهی در گوهر و هدف یکی هستند، فقط یک اندیشهی ذهنی یا نظری نیست. اگر این باور بهراستی در دل انسان جای گیرد، میتواند مسیر زندگی فرد را روشن کند و نگاهی تازه به دیگران و جهان بیافریند. در سطح اجتماعی نیز، این نگرش بذر همزیستی، مدارا، و انسجام را در دل جامعه میکارد و زمینهساز ساختارهایی انسانیتر و عادلانهتر میشود.
● آثار فردی: دگرگونی در نگاه، رفتار، و هویت
باور به وحدت اساس ادیان، انسان را از قید تعصبات، داوریهای نادرست و برتریطلبی دینی آزاد میسازد. وقتی فردی باور دارد که تمام پیامبران از جانب خداوند آمدهاند، دیگر نیازی نمیبیند که دین خود را بالاتر، کاملتر یا مقدستر از سایر ادیان بداند.
باور به وحدت ادیان، روحیهٔ تواضع دینی را در انسان پرورش میدهد. چنین انسانی حقیقت را در انحصار عادتها و تعصبات خود نمیبیند، بلکه با ذهنی بازتر به جستوجوی حقیقت میپردازد. این نگاه، ترس و بیاعتمادی نسبت به پیروان دیگر ادیان را کاهش میدهد و زمینهٔ آرامش، گفتوگو و احترام متقابل را فراهم میسازد.
انسانی که به وحدت ادیان معتقد است، به جمیع عالم انسانی با چشم محبت و شفقت مینگرد و در پی خدمت به همگان است، نه نزاع و جدال با آنان.
● آثار اجتماعی: پایهگذاری تمدنی صلحآمیز و منسجم
در سطح جامعه، اصل وحدت ادیان میتواند منجر به دگرگونیهای عمیق فرهنگی و اجتماعی شود. بسیاری از جنگها، تبعیضها، و تنشهای سیاسی و قومی در جهان، ریشه در سوءتفاهمها و تعصبات مذهبی دارند. پذیرش وحدت ادیان، راهی است برای:
- کاهش درگیریهای دینی و جلوگیری از افراطگرایی مذهبی
- تقویت همزیستی مسالمتآمیز در جوامع چنددینی و چندفرهنگی
- فراهمکردن بستر برای گفتوگوی بینادیانی و همکاریهای معنوی
- کمک به فرایند صلح جهانی از طریق شناخت مبانی مشترک انسانی
به همین دلیل است که جوامع بهائی در سراسر جهان، چه در هند و آمریکا، چه در آفریقا و ایران، الگویی عملی از همزیستی مسالمتآمیز میان پیروان ادیان و فرهنگهای مختلف ارائه میدهند.
پاسخ به شبهات رایج
اصل «وحدت اساس ادیان» گرچه نگاهی زیبا، الهامبخش و صلحطلبانه است، اما ممکن است در نگاه اول برای برخی افراد ایجاد سؤال یا حتی سوءتفاهم کند. در این بخش، به مهمترین سؤالات و شبهاتی که پیرامون این اصل مطرح میشود، پاسخ داده میشود.
● آیا وحدت ادیان به معنای یکسان بودن همهٔ ادیان است؟
خیر. دیانت بهائی نمیگوید همهٔ ادیان از هر نظر یکسانهستند، بلکه بیان میکند که در جوهر روحانی و هدف اصلی، همهٔ ادیان الهی متحدند. این یعنی: همهٔ پیامبران الهی برای تربیت بشر، ترویج فضایل، و هدایت انسان به سوی خدا آمدهاند، اما احکام، رسوم و شکل ظاهری تعالیمشان به مقتضای زمان و مکان تفاوت داشته است.
● آیا بهائیان معتقدند که همهٔ ادیان فعلی معتبرند؟
دیانت بهائی منشأ الهی ادیان بزرگ گذشته را تأیید میکند و پیامبران آنان را مظاهر هدایت الهی میداند. در عین حال، به اصل ظهور تدریجی دین باور دارد؛ یعنی تعالیم اجتماعی و احکام هر دین، برای دوره و نیازهای خاصی نازل شده و با ظهور جدید، احکام و نظم اجتماعی تازهای متناسب با نیاز عصر آشکار میشود.
● آیا این اصل به معنای بیتفاوتی دینی یا نسبیگرایی است؟
ابداً. وحدت ادیان به معنای آن نیست که «همه چیز درست است» یا «هر باوری قابل قبول است». برعکس، دیانت بهائی به حقیقت واحد، مطلق و الهی باور دارد، اما معتقد است که این حقیقت در طول زمان، از طریق پیامبران مختلف، بهصورت مرحلهای و متناسب با نیاز بشر ظاهر شده است.
این دیدگاه نه نسبیگراست و نه بیتعهد، بلکه نشاندهندهٔ نظامی هدفمند و مبتنی بر تکامل در ظهورات الهی است.
● آیا وحدت ادیان به معنای ایجاد یک دین جهانی جدید است؟
دیانت بهائی، خود بهعنوان مرحلهٔ بعدی دین الهی، نه با هدف «مخلوطکردن» ادیان گذشته، بلکه با هدف تحقق وحدت نوع بشر و پاسخگویی به نیازهای این عصر نازل شده است. این آیین، بر اساس اصل «وحدت ادیان»، همهٔ پیامبران پیشین را تأیید و تکریم میکند، ولی رسالت ویژهای برای امروز دارد.
دیانت بهائی انسانها را به تحری حقیقت دعوت میکند؛ یعنی هر فرد، با آزادی و انصاف، منشأ الهی ادیان و پیام حضرت بهاءالله برای عصر حاضر را بررسی کند.
جامعه بهایی نمونه ای از وحدت
تعالیم روحانی، هر چقدر هم والا و عمیق باشند، اگر در عرصهٔ عمل نمود پیدا نکنند، تأثیرشان در زندگی فردی و اجتماعی کمرنگ خواهد ماند. یکی از ویژگیهای برجستهٔ دیانت بهائی، پیوستگی میان باور و عمل است؛ یعنی آنچه بهعنوان اصل وحدت ادیان بیان میشود، نه فقط در سخن، بلکه در زندگی روزمرهٔ جامعهٔ بهائی نیز قابل مشاهده است.
● ساختار جامعهٔ بهائی
در جامعهٔ بهائی، عضویت وابسته به قومیت، نژاد، زبان یا پیشینهٔ دینی افراد نیست. افراد با زمینههای دینی کاملاً متفاوت، در کنار هم، در ساختارهایی مانند محافل روحانی محلی و ملی با عشق و احترام مشارکت میکنند، تصمیم میگیرند و به جامعه خدمت میکنند. این فضا، فضایی است که تعصبات مذهبی در آن جایی ندارد و وحدت ادیان در آن بهشکل عملی زندگی میشود
● گفتوگوی بینادیانی در سطح جهانی
نهادهای بینالمللی بهائی، بهویژه دفتر جامعۀ بینالمللی بهائی (BIC) در سازمان ملل، بهصورت فعال در گفتوگوهای بینادیانی شرکت دارند. این نهادها بهجای تبلیغ یا مقابله، بر همکاری میان ادیان برای رسیدن به صلح، عدالت، و توسعهٔ پایدار جهانی تأکید میکنند.
در کنفرانسهای جهانی، برنامههای بینالمللی و کارگاههای آموزشی، بهائیان در کنار پیروان دیگر ادیان مینشینند و راهحلهای مشترک برای مسائل جهانی جستوجو میکنند.
● فعالیتهای آموزشی، تربیتی و اجتماعی
در پروژههای آموزشی جامعهٔ بهائی، مانند برنامههای تربیتی روحی، شرکتکنندگان از ادیان و پیشینههای گوناگون دعوت میشوند تا با هم دربارهٔ مفاهیمی مانند محبت، عدالت، خدمت به خلق، و وحدت انسانها گفتگو کنند.
این برنامهها، با محوریت تحری حقیقت و گفتگو بدون تعصب، بستری عملی برای پیادهسازی اصل وحدت ادیان فراهم میآورد. در بسیاری از نقاط جهان، این برنامهها به پلهایی برای همدلی بین ادیان تبدیل شدهاند.
● الگوی زیستن: خانواده و محلههای چند دینی
در بسیاری از جوامع بهائی، میتوان خانوادهها و محلههایی را یافت که اعضای آنها از پسزمینههای دینی، فرهنگی یا قومی متفاوتی آمدهاند. برای نمونه، پدر از یک سنت دینی، مادر از دینی دیگر، و فرزندان در فضایی پرورش یافتهاند که احترام به همهٔ ادیان و جستوجوی حقیقت، ارزش بنیادی زندگی خانوادگی است.
در این خانهها، بهجای تعصب، فضای گفتوگو، یادگیری و درک متقابل حاکم است. اعضای خانواده میکوشند ارزشهای مشترک ادیان مانند صداقت، مهربانی، خدمت، و دعا را در زندگی روزمره جاری کنند، و تفاوتهای فرهنگی و دینی را نه تهدید، بلکه فرصتی برای رشد معنوی میدانند.
این الگوی زندگی تنها به درون خانواده محدود نمیشود. در سطح محله، نیز افراد جامعهٔ بهائی کوشیدهاند محیطهایی بسازند که در آن همه، فارغ از دین، نژاد یا زبان، احساس تعلق و احترام کنند. دعوت همسایهها از مذاهب گوناگون به جلسات دعا، مشورتهای محلی، یا پروژههای خدمترسانی اجتماعی، تنها چند نمونه از این سبک زندگی است.
این شیوهٔ زیستن، نوعی تبلیغ بیکلام و عملی از وحدت ادیان است. نه از راه بحث و مناظره، بلکه با خلق فضایی ملموس از همزیستی، همدلی، و وحدت در عمل، به دیگران نشان میدهد که تفاوتهای دینی، میتوانند نهتنها مانع نباشند، بلکه پلی برای شناخت، همکاری و رشد مشترک باشند.
جمعبندی: دین واحد، ظهورات گوناگون
وحدت اساس ادیان، یکی از عمیقترین و ضروریترین تعالیم دیانت بهائی است. این اصل ما را از نگاه رقابتی و متعصبانه به ادیان رها میسازد و به ما میآموزد که پیامبران الهی، نه دشمنان یکدیگر، بلکه آموزگاران پیدرپی بشر در مدرسهٔ الهیاند.
اگر ادیان را تنها در ظاهر احکام، آداب و تاریخ پیروانشان ببینیم، اختلافات فراوانی خواهیم یافت. اما اگر به جوهر پیام آنان بنگریم، حقیقتی مشترک آشکار میشود: دعوت به خدا، محبت، عدالت، صداقت، خدمت، تهذیب اخلاق و رهایی انسان از خودخواهی و ظلم.
این اصل، با دیگر تعالیم بهائی پیوندی مستقیم دارد. تحری حقیقت ما را از تقلید کورکورانه آزاد میکند؛ ترک تعصبات ما را از دشمنی دینی میرهاند؛ تطابق دین با علم و عقل ما را به فهمی روشنتر از ایمان میرساند؛ و وحدت عالم انسانی مقصد نهایی این شناخت را نشان میدهد.
جهان امروز، بیش از هر زمان، به چنین نگاهی نیاز دارد. ادامهٔ مسیر تعصب، تکفیر و رقابت دینی، بشر را به صلح نمیرساند. آیندهٔ جهان نیازمند انسانهایی است که بتوانند در پیروان ادیان دیگر، نه بیگانه و دشمن، بلکه جویندگان همان حقیقت الهی را ببینند.
وحدت اساس ادیان، دعوتی است به باز کردن چشم دل؛ به دیدن نوری واحد در چراغهای گوناگون؛ و به ساختن جهانی که در آن دین، دوباره سرچشمهٔ محبت، شناخت، عدالت و اتحاد گردد.
لطفاً این مقاله را در شبکههای اجتماعی به اشتراک بگذارید
مطالب مرتبط
دین باید سبب الفت و محبت باشد
عالَم محتاج نفثات روحالقدس است
صلح عمومی
تساوی حقوق زنان و مردان
تعلیم و تربیت عمومی