روزه در دیانت بهائی

روزه و شادی نوروز

یکی از زیبایی‌های تقویم بهائی آن است که روزه با نوروز پایان می‌یابد. پس از نوزده روز امساک، دعا، توجه و خویشتن‌داری، سال تازه با جشن آغاز می‌شود. این پیوند، معنایی بسیار لطیف دارد: شادی حقیقی پس از پاکی می‌آید؛ بهار بیرونی پس از نوزایی درونی.

در تقویم رسمی بهائی، نوروز عید آغاز سال است و روزهٔ بهائی پیش از آن قرار دارد. منبع رسمی بهائی نیز نشان می‌دهد که دورهٔ روزه پس از ایام هاء و پیش از نوروز قرار می‌گیرد. 

این ترتیب به انسان می‌گوید: پیش از ورود به سال نو، دل را نو کن. پیش از پوشیدن لباس تازه، جان را تازه ساز. پیش از جشن گرفتن بهار طبیعت، بهار روح را آغاز کن.

نوروز برای انسان روزه‌دار فقط تغییر تقویم نیست؛ نشانهٔ آن است که پس از خویشتن‌داری، شادی می‌آید؛ پس از پالایش، شکوفایی؛ پس از توجه، آغاز تازه.

آیا روزه فقط نخوردن و نیاشامیدن است؟

خیر. نخوردن و نیاشامیدن شکل ظاهری روزه است، اما حقیقت روزه بسیار عمیق‌تر است. ممکن است کسی از طلوع تا غروب چیزی نخورد، اما دلش پر از کینه، زبانش آلوده به بدگویی، و رفتارش آمیخته به بی‌انصافی باشد. چنین روزه‌ای، اگرچه از نظر ظاهری امساک است، اما هنوز به روح روزه نزدیک نشده است.

روزهٔ حقیقی باید در اخلاق آشکار شود. باید انسان را صبورتر، مهربان‌تر، آرام‌تر و باملاحظه‌تر کند. باید او را نسبت به ضعف‌های خودش آگاه‌تر سازد و از قضاوت دیگران بازدارد.

در روزه، انسان فقط از غذا فاصله نمی‌گیرد؛ از خودخواهی فاصله می‌گیرد. فقط از آب نمی‌گذرد؛ از غرور می‌گذرد. فقط شکم را خالی نمی‌کند؛ دل را برای نور الهی خالی می‌کند.

روزه در دنیای امروز

انسان امروز در جهانی زندگی می‌کند که او را پیوسته به مصرف بیشتر دعوت می‌کند: بیشتر بخور، بیشتر بخر، بیشتر ببین، بیشتر بخواه، بیشتر داشته باش. در چنین جهانی، روزه یک ایستادگی روحانی است. روزه به انسان می‌گوید: تو بردهٔ خواسته‌هایت نیستی. تو می‌توانی توقف کنی. می‌توانی نخواهی. می‌توانی از درون آزاد شوی.

در جهانی که سرعت و مصرف، آرامش را از بسیاری گرفته، روزه لحظه‌ای برای بازگشت به سادگی است. انسان می‌آموزد که بدون بسیاری از چیزهایی که ضروری می‌پنداشت، می‌تواند زنده بماند؛ و حتی در این فاصله، معنایی عمیق‌تر بیابد.

روزه، سکوتی در برابر هیاهوی جهان است. نه سکوتی تلخ، بلکه سکوتی روشن؛ سکوتی که در آن صدای روح دوباره شنیده می‌شود.

روزه و مسئولیت فردی

در دیانت بهائی، روزه امری فردی و وابسته به وجدان شخصی است. هیچ‌کس مأمور کنترل روزهٔ دیگران نیست. بیت‌العدل اعظم در پیام ۲۳ فوریهٔ ۲۰۰۰ تأکید می‌کند که جنبه‌های بنیادین احکام نماز واجب و روزه از دیرباز برای مؤمنان شناخته شده بوده و جزئیات، در برابر اهمیت حیاتی روحانی این احکام، جنبه‌ای ثانوی دارند. همچنین این پیام روشن می‌کند که رعایت نماز و روزه در اصل به وجدان فردی مربوط است. 

این نکته بسیار مهم است. روزه نباید به وسیله‌ای برای قضاوت دیگران تبدیل شود. کسی نمی‌داند دیگری بیمار است، مسافر است، معاف است، یا چه شرایطی دارد. روح دیانت بهائی، روح اعتماد، احترام و مسئولیت فردی است.

روزهٔ حقیقی با نگاه مراقب مردم زنده نمی‌شود؛ با نگاه خداوند در دل انسان زنده می‌شود.

چگونه روزه را پربارتر کنیم؟

برای آنکه روزه فقط به امساک جسمانی محدود نشود، می‌توان در این نوزده روز چند تمرین روحانی را جدی‌تر گرفت:

هر روز بخشی از آثار حضرت بهاءالله یا دعاهای بهائی خوانده شود.
نماز واجب با توجه و آرامش بیشتری ادا گردد.
ذکر «الله ابهی» با حضور قلب تکرار شود.
انسان هر روز یکی از عادت‌های ناپسند خود را بررسی کند.
در این مدت، از سخن تند، غیبت و داوری شتاب‌زده بیشتر پرهیز شود.
به نیازمندان، خانواده، دوستان یا جامعه خدمتی عملی انجام گیرد.
پیش از نوروز، دل از کینه‌ها و رنجش‌های کهنه پاک شود.

روزه وقتی زنده می‌شود که همهٔ روز انسان را روشن کند؛ نه فقط ساعت‌های گرسنگی را.